23.02.2026 Faktury i VAT

Działalność nierejestrowana w 2026 roku to rozwiązanie dla osób, które chcą legalnie zarabiać bez zakładania firmy w CEIDG. Można ją prowadzić w niewielkiej skali, bez obowiązkowych składek ZUS i bez formalnej rejestracji działalności gospodarczej. To opcja często wybierana przez freelancerów, osoby testujące pomysł na biznes, twórców rękodzieła czy osoby dorabiające po godzinach.

Nie jest to jednak „sprzedaż bez zasad”. Działalność nierejestrowana podlega konkretnym przepisom – obowiązuje limit przychodów, określony sposób rozliczenia podatku oraz obowiązek ewidencjonowania sprzedaży. W tym przewodniku wyjaśniamy krok po kroku, jak prowadzić działalność nierejestrowaną w 2026 roku i kiedy trzeba zarejestrować działalność gospodarczą.

Co to jest działalność nierejestrowana?

Działalność nierejestrowana (nazywana także działalnością nieewidencjonowaną lub potocznie „firmą bez rejestracji”) to drobna działalność zarobkowa osoby fizycznej, która nie wymaga wpisu do CEIDG. Podstawą prawną jest ustawa Prawo przedsiębiorców.

Aby móc prowadzić nierejestrowaną działalność gospodarczą, trzeba spełnić dwa podstawowe warunki:

• nie przekroczyć ustawowego limitu przychodów,
• w okresie ostatnich 60 miesięcy nie prowadzić zarejestrowanej działalności gospodarczej.

Jeżeli te warunki są spełnione, można legalnie świadczyć usługi lub sprzedawać towary bez zakładania firmy. W praktyce oznacza to brak obowiązku rejestracji w CEIDG, brak obowiązkowych składek ZUS oraz brak miesięcznych zaliczek na podatek dochodowy.

To jednak nie oznacza braku odpowiedzialności. Osoba prowadząca działalność nierejestrowaną musi prowadzić ewidencję sprzedaży i rozliczyć przychód w rocznym zeznaniu podatkowym.

Limit działalności nierejestrowanej w 2026 roku – do jakiej kwoty można zarobić?

Najczęściej zadawane pytanie brzmi: do jakiej kwoty nie trzeba rejestrować działalności?

W 2026 roku limit działalności nierejestrowanej wynosi 225% minimalnego wynagrodzenia brutto w ujęciu kwartalnym. Przy minimalnym wynagrodzeniu 4 806 zł oznacza to:

10 813,50 zł przychodu należnego w kwartale.

Jeżeli w danym kwartale przekroczysz tę kwotę – od dnia przekroczenia limitu powstaje obowiązek rejestracji działalności gospodarczej.

Przychód należny a otrzymany – kluczowa różnica

W kontekście limitu działalności nierejestrowanej liczy się przychód należny, czyli wynikający z wystawionych rachunków lub faktur – nawet jeśli klient jeszcze nie zapłacił.

To ważne rozróżnienie, ponieważ wiele osób błędnie zakłada, że liczy się wyłącznie kwota faktycznie otrzymana na konto.

Ile można zarobić na działalności nierejestrowanej?

Przy obecnym limicie kwartalnym daje to możliwość osiągnięcia rocznie przychodu rzędu około 43–44 tys. zł, o ile w żadnym kwartale nie zostanie przekroczony próg ustawowy.

Jeżeli zastanawiasz się, czy działalność nierejestrowana 2024 lub 2025 miała inne limity – tak, były one uzależnione od obowiązującej w danym roku płacy minimalnej. W 2026 roku obowiązuje limit kwartalny, a nie miesięczny, co daje większą elastyczność sezonowym usługom.

Jak założyć działalność nierejestrowaną?

To jedna z największych zalet tej formy działania: działalności nierejestrowanej nie trzeba zakładać w urzędzie. Nie składa się wniosku do CEIDG, nie zgłasza się jej do urzędu skarbowego ani do ZUS. Jeżeli spełniasz warunki ustawowe i nie przekraczasz limitu przychodów – możesz po prostu zacząć działać.

W praktyce oznacza to, że:

• nie rejestrujesz firmy,
• nie wybierasz kodów PKD,
• nie zgłaszasz działalności do urzędu,
• nie opłacasz składek ZUS z tytułu tej działalności.

Pytanie „gdzie zgłosić działalność nierejestrowaną?” pojawia się bardzo często. Odpowiedź brzmi: nigdzie – dopóki nie przekroczysz limitu. Obowiązek rejestracji powstaje dopiero po przekroczeniu progu przychodów lub w przypadku wykonywania działalności wymagającej koncesji czy wpisu do rejestru działalności regulowanej.

Jak prowadzić działalność nierejestrowaną w praktyce?

Prowadzenie działalności nierejestrowanej wymaga systematyczności, nawet jeśli formalności są uproszczone. Kluczowe są trzy elementy: ewidencja sprzedaży, dokumentowanie transakcji oraz kontrolowanie limitu przychodów.

Ewidencja sprzedaży – obowiązkowa od pierwszej sprzedaży

Każda działalność nierejestrowana musi prowadzić uproszczoną ewidencję sprzedaży. Nie ma ustawowego wzoru, ale dokument powinien zawierać co najmniej:

• datę sprzedaży,
• numer kolejny wpisu,
• kwotę sprzedaży,
• narastającą sumę przychodów w kwartale.

Ewidencję można prowadzić w zeszycie, arkuszu Excel lub systemie online. Najważniejsze, aby była prowadzona na bieżąco i pozwalała ustalić, czy nie został przekroczony limit działalności nierejestrowanej.

Czy trzeba mieć kasę fiskalną?

Co do zasady działalność nierejestrowana nie wymaga posiadania kasy fiskalnej, o ile nie przekraczasz limitu zwolnienia podmiotowego oraz nie świadczysz usług objętych obowiązkową fiskalizacją (np. usługi fryzjerskie, kosmetyczne, naprawy pojazdów).

W przypadku sprzedaży na rzecz osób fizycznych należy jednak sprawdzić, czy dana branża nie jest objęta obowiązkiem bez względu na wysokość obrotu. Sam fakt prowadzenia działalności bez rejestracji nie zwalnia z przepisów o kasach fiskalnych.

Działalność nierejestrowana a faktura – czy można ją wystawić?

Tak. Działalność nierejestrowana a faktura to temat budzący wiele wątpliwości, ale przepisy są jasne: osoba prowadząca działalność nierejestrowaną może wystawić fakturę lub rachunek na żądanie klienta.

Faktura w działalności nierejestrowanej powinna zawierać:

• datę wystawienia,
• numer dokumentu,
• imię i nazwisko sprzedawcy,
• adres zamieszkania,
• dane nabywcy,
• nazwę usługi lub towaru,
• kwotę należności.

Nie ma obowiązku posiadania numeru NIP, jeśli nie jesteś podatnikiem VAT. W praktyce najczęściej wystawia się rachunek do działalności nierejestrowanej zamiast klasycznej faktury VAT.

Faktura działalność nierejestrowana – wzór

Nie istnieje jeden urzędowy wzór dokumentu. Ważne jest jednak, aby zawierał wszystkie elementy pozwalające jednoznacznie zidentyfikować transakcję i strony umowy. Dokument może mieć nazwę „rachunek” lub „faktura bez VAT”.

Jakie usługi można świadczyć w działalności nierejestrowanej?

Działalność nierejestrowana – jakie usługi są dozwolone? Co do zasady można świadczyć większość usług niewymagających koncesji ani wpisu do działalności regulowanej. Najczęściej są to:

• usługi graficzne i projektowe,
• copywriting, korekta tekstów, tłumaczenia,
• rękodzieło i sprzedaż wyrobów własnych,
• korepetycje i szkolenia online,
• usługi IT i tworzenie stron internetowych.

Niedozwolona będzie natomiast działalność wymagająca uprawnień lub licencji, np. usługi medyczne, prawnicze czy pośrednictwo finansowe.

Podatek od działalności nierejestrowanej – jaki PIT i jak rozliczyć?

Działalność nierejestrowana podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym. To oznacza, że mimo braku rejestracji firmy, osiągnięty dochód trzeba wykazać w rocznym zeznaniu podatkowym.

Dochody z działalności nierejestrowanej rozlicza się w formularzu PIT-36. Nie składa się miesięcznych zaliczek na podatek – rozliczenie następuje jednorazowo po zakończeniu roku podatkowego.

Działalność nierejestrowana – jaki podatek obowiązuje?

Dochód z działalności nierejestrowanej opodatkowany jest według skali podatkowej (12% i 32%). Nie można wybrać podatku liniowego ani ryczałtu.

Podatek liczony jest od dochodu, czyli od przychodu pomniejszonego o koszty uzyskania przychodu.

Warto pamiętać, że obowiązuje również kwota wolna od podatku (30 000 zł rocznie). Oznacza to, że jeśli łączny dochód podatnika – ze wszystkich źródeł – nie przekroczy tej kwoty, podatek może nie wystąpić.

Jak obliczyć podatek od działalności nierejestrowanej?

Aby obliczyć podatek dochodowy z działalności nierejestrowanej, należy:

1. Zsumować przychód otrzymany w roku podatkowym.
2. Odjąć koszty uzyskania przychodu.
3. Otrzymany dochód opodatkować według skali 12%.

Przykład praktyczny

Załóżmy, że w 2026 roku osiągnąłeś:

• Przychód: 28 000 zł
• Koszty materiałów i narzędzi: 6 000 zł

Dochód wynosi więc 22 000 zł.

Jeżeli nie masz innych dochodów lub łączny dochód mieści się w kwocie wolnej od podatku, realnie możesz nie zapłacić podatku dochodowego.

Jeżeli jednak przekroczysz kwotę wolną, nadwyżka opodatkowana będzie stawką 12%.

Koszty uzyskania przychodu – co można odliczyć?

W działalności nierejestrowanej można uwzględniać koszty uzyskania przychodu, pod warunkiem że są bezpośrednio związane z prowadzoną działalnością.

Do typowych kosztów należą:

• materiały potrzebne do wykonania usługi lub produktu,
• oprogramowanie wykorzystywane w pracy,
• narzędzia i drobny sprzęt,
• koszty wysyłki towarów,
• prowizje platform sprzedażowych.

Każdy koszt powinien być udokumentowany – najlepiej fakturą imienną. Nie ma obowiązku prowadzenia pełnej księgowości, ale warto przechowywać dowody zakupu przez okres wymagany przepisami podatkowymi.

Działalność nierejestrowana PIT-36 – gdzie wykazać dochód?

Dochód z działalności nierejestrowanej wykazuje się w formularzu PIT-36 w części dotyczącej „innych źródeł przychodów”.

Nie składa się odrębnych deklaracji w trakcie roku. Nie wpłaca się miesięcznych ani kwartalnych zaliczek. Podatek płatny jest do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym.

Jeżeli prowadzisz działalność nierejestrowaną równolegle z pracą na etacie, wszystkie dochody sumują się w jednym zeznaniu rocznym.

Działalność nierejestrowana a VAT – czy trzeba być vatowcem?

Co do zasady działalność nierejestrowana korzysta ze zwolnienia podmiotowego z VAT do limitu 200 000 zł rocznie. W praktyce oznacza to, że w większości przypadków osoba prowadząca działalność bez rejestracji nie jest podatnikiem VAT.

Wyjątkiem są sytuacje, w których świadczone usługi wymagają obowiązkowej rejestracji do VAT (np. niektóre usługi doradcze, prawnicze czy sprzedaż określonych towarów).

Sam fakt prowadzenia nierejestrowanej działalności gospodarczej nie oznacza automatycznie obowiązku rejestracji do VAT.

Działalność nierejestrowana a ZUS – czy trzeba płacić składki?

Jedną z największych zalet działalności nierejestrowanej jest brak obowiązkowych składek ZUS z tytułu tej działalności. Oznacza to, że nie opłacasz składek społecznych ani zdrowotnych tak jak przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą.

Ważne jednak, aby rozróżnić sytuacje:

• Jeżeli pracujesz na etacie – składki ZUS opłacane są z umowy o pracę.
• Jeżeli wykonujesz umowę zlecenia – składki mogą być odprowadzane przez zleceniodawcę.
• Jeżeli nie masz innego tytułu do ubezpieczenia – nie masz automatycznie ubezpieczenia zdrowotnego.

Działalność nierejestrowana sama w sobie nie daje prawa do świadczeń z ZUS. Warto więc świadomie ocenić swoją sytuację ubezpieczeniową.

Działalność nierejestrowana a praca na etacie

Działalność nierejestrowana a umowa o pracę to bardzo częsta konfiguracja. Można legalnie prowadzić działalność bez rejestracji równolegle z etatem, o ile nie narusza się zakazu konkurencji zawartego w umowie.

Dochody z etatu i z działalności nierejestrowanej sumują się w jednym zeznaniu PIT-36. Nie ma obowiązku informowania pracodawcy o dodatkowej aktywności, chyba że umowa stanowi inaczej.

To rozwiązanie często wykorzystywane przez osoby testujące własny biznes „po godzinach”.

KRUS a działalność nierejestrowana

W przypadku osób ubezpieczonych w KRUS sytuacja wymaga szczególnej ostrożności. Co do zasady prowadzenie działalności nierejestrowanej nie powoduje automatycznej utraty ubezpieczenia rolniczego, o ile nie zostanie przekroczony limit przychodów ani nie powstanie obowiązek rejestracji działalności gospodarczej.

Jednak przekroczenie limitu i obowiązek rejestracji firmy może skutkować koniecznością przejścia do ZUS. Warto każdorazowo zweryfikować swoją sytuację w jednostce KRUS.

Kiedy trzeba zarejestrować działalność gospodarczą?

Moment obowiązkowej rejestracji następuje w dwóch sytuacjach:

• przekroczenie limitu działalności nierejestrowanej w kwartale,
• rozpoczęcie działalności wymagającej koncesji, licencji lub wpisu do rejestru działalności regulowanej.

Rejestracji należy dokonać w ciągu 7 dni od dnia przekroczenia limitu. Od tego momentu działalność uznawana jest za działalność gospodarczą.

Warto pamiętać, że brak rejestracji mimo przekroczenia limitu może skutkować koniecznością zapłaty zaległych składek i podatków wraz z odsetkami.

Kara za sprzedaż bez działalności – czy grożą sankcje?

Jeżeli działalność mieści się w limitach ustawowych, nie ma mowy o karze za sprzedaż bez działalności. Działalność nierejestrowana jest legalną formą prowadzenia drobnej aktywności zarobkowej.

Ryzyko pojawia się dopiero w sytuacji:

• przekroczenia limitu bez rejestracji,
• nieprowadzenia ewidencji sprzedaży,
• braku rozliczenia podatku w PIT-36,
• prowadzenia działalności wymagającej koncesji bez uprawnień.

W takich przypadkach konsekwencje mogą obejmować sankcje podatkowe, odsetki lub odpowiedzialność skarbową.

Najczęstsze błędy przy prowadzeniu działalności nierejestrowanej

W praktyce najwięcej problemów wynika nie z przepisów, lecz z ich nieznajomości. Najczęstsze błędy to:

• liczenie limitu od wpływów zamiast przychodu należnego,
• brak bieżącej ewidencji sprzedaży,
• niezachowywanie dokumentów kosztowych,
• błędne przekonanie, że działalność nierejestrowana jest całkowicie zwolniona z podatku,
• ignorowanie obowiązków wobec konsumentów.

Dobrze prowadzona działalność nierejestrowana może być bezpiecznym i elastycznym rozwiązaniem, ale wymaga podstawowej dyscypliny i świadomości przepisów.

Czy działalność nierejestrowana to dobre rozwiązanie?

Działalność nierejestrowana sprawdza się przede wszystkim jako forma testowania pomysłu, dodatkowego źródła dochodu lub małej działalności sezonowej. Jeżeli jednak planujesz rozwój, zatrudnianie osób lub przekroczenie limitu przychodów – warto rozważyć założenie jednoosobowej działalności gospodarczej.

W 2026 roku działalność nierejestrowana pozostaje atrakcyjną alternatywą dla małej działalności gospodarczej, szczególnie przy niewielkich obrotach i niskich kosztach stałych.